فولاد ۱.۲۳۴۴ (H13)

فولاد 1.2344 فولاد ابزار گرمکار کروم-مولیبدن-وانادیم است که در EN ISO 4957 با نام X40CrMoV5-1 و در AISI با نام H13 شناخته می‌شود. جست‌وجوی «فولاد 1.2344 چیست» معمولاً سه پاسخ می‌خواهد: ترکیب شیمیایی، بازهٔ سختی، و نحوهٔ تعیین قیمت فولاد ۲۳۴۴. ترکیب را از استاندارد و گواهی ذوب همان محموله باید خواند. سختی عدد ثابتی نیست و به شرایط تحویل و سیکل عملیات حرارتی بستگی دارد. قیمت هم بدون مقطع، ابعاد، مقدار و وضعیت تحویل قابل اعلام نیست. برای دیدن این گرید در کنار خانوادهٔ مرتبط، از صفحهٔ فولاد گرمکار شروع کنید.

فولاد H13 وقتی بررسی می‌شود که سطح ابزار با فلز داغ یا مذاب در تماس است و باید سختی گرم را نگه دارد و دیرتر به ترک حرارتی برسد. کروم سخت‌شوندگی و پایداری دما را می‌سازد، مولیبدن استحکام گرم می‌دهد و وانادیم کاربید مقاوم به سایش می‌سازد. به‌همین دلیل این گرید در قالب دایکاست آلومینیوم، ابزار اکستروژن و قالب فورج زیاد مطرح است؛ اما پرکاربرد بودن به‌معنای مناسب‌بودن برای هر قالب نیست. دمای کاری، خنک‌کاری، فشار، ابعاد حفره و کیفیت ذوب انتخاب را محدود می‌کنند.

نام‌ها و استانداردهای معادل

همین گرید در استعلام با چند نام می‌آید. جدول فقط معادل‌های تأییدشده در استاندارد و دیتاشیت معتبر را دارد. گواهی ذوب همان محموله بر نام تجاری می‌چربد.

H13 و 1.2344 در کارگاه معمولاً یکی گرفته می‌شوند، ولی بازهٔ ASTM A681 برای H13 کمی بازتر از EN ISO 4957 برای X40CrMoV5-1 است. اگر حد کربن یا گوگرد حساس است، گواهی ذوب را با همان استاندارد سفارش مطابقت بدهید.

ترکیب شیمیایی

بازهٔ زیر ترکیب فولاد 1.2344 طبق EN ISO 4957 است، همان‌طور که دیتاشیت‌های معتبر فولاد ابزار نقل کرده‌اند. این حد استاندارد است نه میانگین کارخانه؛ آنالیز محموله ممکن است با رواداری گواهی فرق کند.

برای AISI H13 طبق ASTM A681 کربن حدود 0.32 تا 0.45، مولیبدن 1.10 تا 1.75، وانادیم 0.80 تا 1.20 و گوگرد حداکثر 0.030 است. دو استاندارد را در یک عدد مخلوط نکنید؛ مبنای گواهی همان استاندارد سفارش است.

ویژگی‌های اصلی و رفتار در دمای بالا

رفتار فولاد H13 در دمای بالا از حدود پنج درصد کروم به‌همراه مولیبدن و وانادیم می‌آید. این گرید سخت‌شوندگی ثانویه دارد؛ در نمودار تمپر بسیاری از دیتاشیت‌ها حوالی ۵۰۰ تا ۵۵۰ درجهٔ سانتی‌گراد قلهٔ سختی دیده می‌شود. همین رفتار کمک می‌کند ابزار پس از چرخه‌های گرم و سرد، سختی را دیرتر از دست بدهد. مقاومت به خستگی حرارتی و سایش گرم دو شاخصی است که طراح قالب دایکاست معمولاً در فولاد 1.2344 دنبال می‌کند. این فولاد زنگ‌نزن نیست؛ کروم برای پایداری گرم است نه خوردگی قوی. نیتریده‌کردن در برگه‌های فنی آمده، اما عمق لایه به سیکل سطح و تمپر قبلی وابسته است. چقرمگی آن معمولاً از سردکار پر کربن بهتر است، ولی در بار ضربه‌ای سنگین در برابر گرید وانادیم‌کمتر سخت‌گیرانه‌تر ارزیابی می‌شود. هیچ گریدی برتر مطلق نیست.

کاربردهای متداول

کاربرد فولاد 1.2344 مشروط است. منابع فنی آن را برای دایکاست، اکستروژن گرم و فورج فهرست می‌کنند، ولی هیچ کاربردی تضمین عمر قالب نیست.

• دایکاست آلومینیوم و منیزیم: حفره، ماهیچه، کشویی و پران وقتی مطرح است که خنک‌کاری کانالی، پیش‌گرم و کنترل شوک حرارتی در طراحی باشد. خنک‌کاری آبی بدون طراحی مناسب، حتی با فولاد H13، می‌تواند ریسک ترک حرارتی را افزایش دهد.
• اکستروژن: ماتریس و ابزار اکستروژن آلومینیوم برای سایش گرم و پایداری ابعادی بررسی می‌شود. آلیاژ ساینده‌تر یا دمای بالاتر گاهی گرید مولیبدن‌دارتر می‌خواهد.
• فورج: سنبه، ماتریس و اینسرت فورج گرم به‌شرط سازگاری انرژی ضربه، شعاع گوشه و سیکل تمپر با مقطع. در فورج خیلی سنگین گاهی گرید چقرمه‌تر کنار H13 ارزیابی می‌شود.
• سایر ابزار گرم: قیچی گرم و برخی قالب‌های شکل‌دهی گرم در منابع آمده‌اند؛ باز هم انتخاب به شرایط کاری است نه فقط به نام گرید.

برای دایکاست روی یا برنج با دمای بالاتر، یا خنک‌کاری شدید روی مقطع نازک، صرف نام فولاد 1.2344 کافی نیست. دمای سطح، گرادیان حرارتی و کیفیت ذوب را هم باید دید.

وضعیت تحویل و ماشین‌کاری

فولاد 1.2344 معمولاً آنیل نرم تحویل می‌شود تا ماشین‌کاری خشن ممکن باشد. در برگه‌هایی که ترکیب را از EN ISO 4957 نقل کرده‌اند، سختی آنیل اغلب حداکثر حدود ۲۲۹ برینل آمده؛ بعضی کارخانه‌ها حد حدود ۲۰۵ تا ۲۲۰ می‌نویسند. عدد گواهی همان محموله معتبر است. مقطع می‌تواند میلگرد، تسمه یا بلوک باشد. ابعاد قابل فروش را حدس نمی‌زنیم و جدول سایز فقط با موجودی قطعی ردیف می‌گیرد. ماشین‌کاری اصلی در آنیل است؛ پس از سخت‌کاری بیشتر سنگ‌زنی، تخلیهٔ الکتریکی و پرداخت می‌ماند. تنش‌زدایی پس از خشن‌کاری و پیش از کوئنچ در دیتاشیت‌ها معمولاً حدود ۶۰۰ تا ۶۵۰ درجهٔ سانتی‌گراد آمده تا اعوجاج کمتر شود.

عملیات حرارتی و سختی

سختی فولاد H13 یک عدد تبلیغاتی نیست. سختی تحویل، سختی پس از کوئنچ و سختی کاری پس از تمپر را جدا کنید. آستنیته در دیتاشیت‌های معتبر معمولاً حوالی ۱۰۲۰ تا ۱۰۸۰ درجهٔ سانتی‌گراد آمده؛ بعضی برگه‌ها ۱۰۱۰ تا ۱۰۳۰ یا ۱۰۲۰ تا ۱۰۶۰ نوشته‌اند. این اختلاف از دستور کارخانه، ابعاد و نوع کوره است و نباید میانگین گرفته شود. کوئنچ می‌تواند روغن، پلیمر، حمام گرم یا هوا و گاز باشد. در برگه‌هایی که سختی زیر کوئنچ کامل را جدا کرده‌اند، روغن یا حمام گرم حدود ۵۲ تا ۵۶ راکول C و هوا حدود ۵۰ تا ۵۴ راکول C دیده می‌شود. این‌ها روی نمونه با مقطع مشخص‌اند؛ قطعهٔ ضخیم کارگاهی همان عدد را تضمین نمی‌کند.

تمپر باید بلافاصله پس از کوئنچ شروع شود و حداقل دو چرخه، با خنک‌شدن تا دمای محیط بین چرخه‌ها، در منابع معتبر توصیه شده است. نمودار تمپر قلهٔ سختی ثانویه دارد؛ پس پایین‌آوردن دما لزوماً سختی را کم نمی‌کند. برای کار گرم برخی منابع حدود ۴۴ تا ۴۷ راکول C و برای قالب تزریق حدود ۴۸ تا ۵۳ را گفته‌اند؛ منابع دیگر سختی کاری معمول را حوالی ۴۸ تا ۵۲ پس از دو تمپر می‌دانند. جمع‌بندی عملی: بازهٔ کاری رایج تقریباً ۴۴ تا ۵۲ راکول C است، مشروط به ابعاد، تجهیزات و دیتاشیت سازنده. هیچ سختی‌ای اینجا تضمین عملکرد قالب نیست.

عوامل مؤثر بر قیمت فولاد ۲۳۴۴

قیمت فولاد ۲۳۴۴ از روی نام گرید نوشته نمی‌شود. محصول استعلامی است و نرخ کیلو یا موجودی در این صفحه نیست. معمولاً مقطع، ابعاد، وزن، مقدار، وضعیت تحویل (آنیل یا غیر آن)، مسیر تولید مثل ذوب مجدد در صورت قید سفارش، گواهی آنالیز و برش سفارشی قیمت را عوض می‌کنند. دو استعلام با نام «فولاد H13» اگر مقطع و تحویل متفاوت باشد قیمت یکسان ندارند. جدول سایز بدون ردیف ساختگی می‌ماند تا موجودی قطعی ثبت شود.

چه اطلاعاتی برای استعلام لازم است؟

برای بررسی فنی، گرید (فولاد 1.2344 یا فولاد H13 و استاندارد مبنا)، مقطع، ابعاد یا وزن، مقدار، شرایط تحویل و کاربرد (دایکاست، اکستروژن، فورج) را بنویسید. تلرانس، گواهی ذوب یا محدودیت عملیات حرارتی را هم اگر دارید اضافه کنید. بدون این‌ها فقط کلیات گرید قابل گفت‌وگو است، نه امکان تأمین.

استعلام قیمت و بررسی فنی

مقطع، ابعاد، کاربرد، گرید و مقدار را برای بررسی فنی و استعلام قیمت فولاد 1.2344 بفرستید. از صفحهٔ تماس با ما درخواست را ثبت کنید. تا ثبت موجودی قطعی، جدول سایز خالی می‌ماند و عدد قیمتی ساخته نمی‌شود.